STRONA ARCHIWALNA   
 opracowanie: Jerzy Kowalczyk    kontakt:  tel.   41 368 57 24   e-mail:   jotka.1863@gmail.com

24 Kwiecień 2017, imieniny dziś obchodzi: Aleks, Grzegorz, Aleksander   
     Menu:  
Miejscowości
 K I E L C E
 A - B
 C - F
 G - J
 K
 L - M
 Lelów (S)
 Leszczyny
 Lipa (W)
 Lipie
 Lipsko (W)
 Lisów
 Lisów (W)
 Lubcza
 Luborzyca (K)
 Ludynia
 Łazy (S)
 Łosienek
 Łukawa
 Maczki (S)
 Magierów
 Majków
 Małogoszcz
 Marchocice (K)
 Mełchów (S)
 Miechów (K)
 Mierzwin
 Mirogonowice
 Mirzec
 Młyny
 Młyny (W)
 Mniszek (W)
 Modlnica (K)
 Molendy (W)
 Motkowice
 Mroczków Gościnny(E)
 Mrzygłód (S)
 Mstyczów
 Mydłów
 Myszków (S)
 N - O
 P - R
 S
 Ś - Ż
 Uroczystości
 Wyszukiwarka
 Literatura
 Indeksy
 Aktualizacja
 O autorze
 
     Ważne daty z powstania:  
Dzisiaj 1863 r. - Bitwa Mossakowskiego pod Jaworznikiem
25 kwietnia 1863 r. - Starcie Oksińskiego pod Łazami
4 maja 1863 r. - Bitwa Miniewskiego pod Podlesiem
4 maja 1863 r. - Malczewski walczy pod Igołomią i Pobiednikiem
4 maja 1863 r. - Bitwa Czachowskiego pod Jeziorkami
5 maja 1863 r. - W bitwie pod Krzykawką zginął F. Nullo
6 maja 1863 r. - Potyczka Bończy pod Wodzisławiem
7 maja 1863 r. - Potyczka Romockiego pod Szycami
14 maja 1863 r. - Walki Kononowicza pod Rozniszewem
 
  Zapraszam do współpracy
Posiadasz dodatkowe informacje lub zdjęcia
     albo
chcesz otrzymywać informację o uzupełnieniach niniejszej prezentacji ?
 
     Zaproszenie do:  
Muzeum Historii
Kielc
 
     gmina : ŁAZY powiat: ZAWIERCIE     

ŁAZY

1. Symboliczna mogiła powstańców 1863 r.



   Przy tzw. drodze kolejowej prowadzącej z Łaz (szosa wzdłuż torów kolejowych), już na pograniczu Zawiercia, została urządzona symboliczna mogiła powstańców poległych w potyczce w dniu 22 marca 1863 r. w pobliskiej Kuźnicy Masłowskiej.

   Mogiła z krzyżem drewnianym, usytuowana na skraju lasu, wygrodzona jest drewnianym płotkiem. Na krzyżu umieszczono dwie tabliczki z napisami:

MOGIŁA / POWSTAŃCÓW / z 1863 r.

SYMBOLICZNA MOGIŁA POWSTAŃCÓW / POLEGŁYCH W BITWIE 22 MARCA 1863 ROKU / KAPELANA BONAWENTURY MAŃKOWSKIEGO / HENRYKA WODZIŃSKIEGO / i 7 NIEZNANYCH POWSTAŃCÓW / KOMISJA OCHRONY CMENTARZY WOJENNYCH / I FORTYFIKACJI PTTK ZAWIERCIE


   Pierwotna mogiła powstańców poległych w potyczce w rejonie Kuźnicy Masłońskiej i Kazimierówki w dniu 22 marca 1863 r. znajdowała się na terenie obecnych torów kolejowych. Podczas znacznej rozbudowy torowisk w latach 70-tych XX w. wystąpiła konieczność jej przeniesienia w inne miejsce. Przeprowadzono ekshumację - i mogiła została urządzona przy ul. Paderewskiego w Zawierciu. Później znaleziono jeszcze inne szczątki poległych - wykonano drugą ekshumację, i w Zawierciu przy ul. Reja powstała następna mogiła powstańców 1863 r. (zob. hasło: ZAWIERCIE).

   Z inicjatywy działaczy PTTK, w pobliżu miejsca powstańczej potyczki, przy czerwonym "szlaku Szwajcarii Zagłębiowskiej" została urządzona symboliczna mogiła, która ma przypominać turystom powstanie narodowe 1863 roku. Czerwono oznakowany szlak turystyczny z Zawiercia ul. Grunwaldzką wyprowadza na drogę wzdłuż torów kolejowych do Łaz. Szlak odchodzi od torów, skręca w leśną drogę, i po około 50 m doprowadza do symbolicznej mogiły powstańców.

   W drugiej połowie marca 1863 r. w rejonie Zagłębia Dąbrowskiego walczył oddział płk. Teodora Cieszkowskiego. Pomiędzy Zawierciem i Łazami zniszczył trzy mosty kolejowe, pozrywał linię telegraficzną i uszkodził tory. Zostały wysłana za nim kolumny wojsk rosyjskich: z Częstochowy pod dowództwem mjr. Leo, z Olkusza prowadził kolumnę wojsk ks. Szachowski, dodatkowo jeszcze na Cieszkowskiego wyruszyła z Częstochowy następna kolumna wojsk pod dowództwem ks. Bagrationa. W dniu 22 marca oddziały mjr. Leo napotkały pod Kuźnicą Masłońską założony przez Cieszkowskiego obóz, powstańcy byli w trakcie gotowania jedzenia. Cieszkowski ze stratami wycofał się w kierunku Siewierza, a następnie zagrożony otoczeniem przez znaczne siły rosyjskie, przemieścił się do woj. kaliskiego.

   Na placu boju pozostali polegli. Wg. źródeł polskich (S. Zieliński Bitwy i potyczki) zginęło 9 powstańców, w tym ks. Bonwenuty i Henryk Wodzyński, obywatel z okolicy, zaś 8 zostało rannych. Wg. źródeł rosyjskich major Leo rozbił "szajkę Cieszkowskiego" przy stacji Łazy i w Rokitnickim lesie. Miało zginąć 120 powstańców, kilku trafiło do niewoli.


   Sylwetka kapelana o. Bonwenuty Mańkowskiego, wymienionego na tablicy przy powstańczej mogile, przedstawiona została w Polskim Słowniku Biograficznym (PSB, t. XIX, opracowanie W. Murawiec).

Ks. Walenty Mańkowski (Mańko vel Mańka), imię zakonne Bonwenuty (1816 - 1863) wstąpił do zakonu bernardynów w Kole i tam odbył nowicjat. W roku 1838 otrzymał święcenia kapłańskie.

   Od roku 1849 jest w konspiracji warszawskiej Tow. Demokratycznego Polskiego. W początkach 1850 roku został "aresztowany i osadzony w więzieniu, obwiniony o kazania podburzające i patriotyczne". Po dwuletnim więzieniu, na mocy rozkazu I. Paskiewicza, zesłany na wygnanie do gub. wołogodzkiej. W roku 1856, na mocy amnestii, powrócił do kraju, ale z zakazem wstępu na ambonę i zamieszkania w Warszawie.

   Chory na gruźlicę osiada w klasztorze w Przyrowie pod Częstochową. Tu, wbrew otrzymanym zakazom, pod przydrożnymi figurami, wygłasza patriotyczne przemówienia do pielgrzymów zdążających do Częstochowy.

   Na wieść o wybuchu powstania opuszcza klasztor i udaje się do powstańczych oddziałów: jest kapelanem u płk. Apolinarego Kurowskiego, a następnie w oddziale płk. Teodora Cieszkowskiego.

   Jak w 1913 roku podawał J. Pietrzak (Księża Powstańcy 1863) - "... O. Bonwenuty Mańka, Bernardyn z Koła, był w oddziale Cieszkowskiego, aby jako kapłan, zagrzewać powstańców do waleczności w dniu 22 marca 1863 r.; gdy pod Łazami błogosławił O. Bonwenuty, krzyżem walczących "za Wiarę i Ojczyznę" powstańców, padł ugodzony kulą moskiewską; ..."

   Został pochowany na cmentarzu w Przyrowie k/ Częstochowy.


Uzupełnienie z 9 maja 2010 r.

   W ostatnim czasie, podczas kwerenty akt metrykalnych parafii Niegowonice, Włodzimierz Rożdżyński odnalazł tam spisany w dniu 3 kwietnia 1863 roku akt zgonu Henryka Wodzińskiego, poległego w starciu pod Łazami w dniu 22 marca 1863. Pod hasłem - NIEGOWONICE podano pełny zapis tego aktu zgonu.

Wprowadzono 9 maja 2010 r. na podstawie informacji
przekazanych przez Włodzimierza Rożdżyńskiego



2. Tablica ks. Bonwenuty Mańkowskiego

   W kościele parafialnym pw. św. Michała Archanioła w Łazach, w dniu 11 listopada 2011 r. odbyła się uroczystość odsłonięcia i poświęcenia tablicy upamiętniającej postać ks. Benwenuty Mańkowskiego.

   W kruchcie kościoła, z inicjatywy Towarzystwa Miłośników Ziemi Zawierciańskiej, umieszczona została tablica z fotografią księdza i zawierająca następujący tekst:
PAMIĘCI / Ks. BENWENUTY MAŃKOWSKIEGO / WARSZAWSKIEGO KAZNODZIEI, / SYBIRAKA, POWSTAŃCA, / KAPELANA ODDZIAŁU / TEODORA CIESZKOWSKIEGO. / POLEGŁ W BOJU, / W LESIE ROKICKIM / KOŁO ŁAZ dnia 22.03.1863 r. /
WDZIĘCZNI PARAFIANIE ŁAZ / z Ks. PROBOSZCZEM / Kan. LEONARDEM ZAGÓRSKIM / 11 listopad 2011 r.



   Sylwetka ks. B. Mańkowskiego została przedstawiona w pkt. 1 niniejszej prezentacji.

Wprowadzono we wrześniu 2012 r.



góra strony

ostatnia aktualizacja: 28-12-2014 , 02:49

 

 



od 11 stycznia 2005 odwiedziło nas: 3129947 osób.

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 800x600 w przeglądarce Internet Explorer