1. Ks. Wojciech Świątkiewicz
W kruchcie kościoła parafialnego pw Niepokalanego Poczęcia NMP przy ul. Bohaterów Warszawy (nad portalem drzwi) umieszczono epitafium:
D. O. M. / ś. p. / X. WOJCIECH ŚWIĄTKIEWICZ / Kanonik h. Kaliszski / Professor Seminarjum / Kieleckiego / Proboszcz par. Busko / Żył lat 57 umarł 26 Kwietnia / 1867 r. / Wieczny odpoczynek / racz mu dać Panie
Ksiądz Wojciech Świątkiewicz urodził się 10 kwietnia 1812 r. w Bodzentynie.
Początkowe nauki pobierał w Wąchocku i Pińczowie. W roku 1831 od 1 września był w Szkołach Pińczowskich, a gdy te zostały zamknięte, przebywał z rodzicami w Bodzentynie. Od 1832 r, został przyjęty do Seminarium w Kielcach. Od 1843 był proboszczem w Busku. Razem z wikarym ks. Karolem Podbielskim uczestniczy w patriotycznych demonstracjach.
Za udział w powstaniu został 24.VI.1864 r. aresztowany i odesłany do Stopnicy. Uniknął jednak poważniejszych represji.
Busko już w okresie przedpowstaniowym było miejscowością letniskową i leczniczą. Tu właśnie na kuracji przebywał w lecie 1861 roku, wywodzący się z Denkowa (obecnie teren miasta Ostrowca Św.), Karol Majewski, przywódca warszawskiej młodzieży i jeden z organizatorów warszawskich demonstracji. Jego pobyt mógł oddziaływać na postawy mieszkańców.
góra strony
Uzupełnienie z marca 2014 r.
2. Tablica upamiętniająca rok 1863 w Busku Zdroju
Busko Zdrój - tablica upamiętniająca udział mieszkańców Buska
w wydarzeniach powstania styczniowego
W okresie obchodów 150. rocznicy powstania styczniowego, na południowej ścianie kościoła parafialnego pw Niepokalanego Poczęcia NMP, staraniem GRH "Żuawi Śmierci" oraz buskich harcerzy, ze składek społeczeństwa, została ufundowana tablica upamiętniająca udział mieszkańców Buska w wydarzeniach lat 1863 - 1864.
Na płycie kamiennej zamocowano odlew płyty z brązu, na której, pod herbem trójpolowym, umieszczono napis:
1863 2013 / W HOŁDZIE MIESZKAŃCOM BUSKA, / KTÓRZY RAZEM Z BURMISTRZEM / FELIKSEM JAWORSKIM, / STANĘLI W SZEREGACH ODDZIAŁU / MARIANA LANGIEWICZA / I INNYCH PARTII POWSTAŃCZYCH / 1863 ROKU. // DLA UCZCZENIA / PATRIOTYCZNEJ POSTAWY / KS. WOJCIECHA ŚWIĄTKIEWICZA / PROBOSZCZA TEJ PARAFII / W LATACH 1844 - 1867, / REPRESJONOWANEGO PRZEZ CARAT / ZA UDZIELENIE POMOCY POWSTAŃCOM. // W 150 ROCZNICĘ / POWSTANIA STYCZNIOWEGO / SPOŁECZEŃSTWO ZIEMI BUSKIEJ
Tablica została odsłonięta i poświęcona podczas uroczystości przeprowadzonych w niedzielę, 19 stycznia 2014 r.
Jadwiga Prendowska (
Moje wspomnienia) po latach opisywała:
... W lecie pojechaliśmy do wód do Solca i tam manifestacje nam wypadało urządzać. Wszędzie sypano kopce i stawiano krzyże z nie obrobionego drzewa na pamiątkę pięciu poległych. W Krakowskiem najpierw postawiona taki w Busku, prawie w połowie alei prowadzącej z miasteczka do zakładu. ...
Od rana, przy dźwiękach pieśni "Boże coś Polskę" lub "Z dymem pożarów", wożono ziemię taczkami, panowie, chłopi i mieszczanie, po ukończeniu pracy, do której i panie pomagały, nastąpiła wspólna uczta w parku, w altanie okrągłej, gdzie teraz stoi kaplica.
Naturalnie, że i my tam byliśmy. ...
Gdy Marian Langiewicz 17 lutego 1863 r. dotarł ze swoim wojskiem do Staszowa, z Buska dotarła grupa 24 ochotników przyprowadzona przez burmistrza Feliksa Jaworskiego. Mieszkańcy Buska czynnie uczestniczyli w walce zbrojnej - np. w bitwie pod Jeziorkiem 29.X.1863 r. w oddziale piechoty Karola Kality - Rębajły walczyli mieszkańcy Buska: Józef Błaszkiewicz lat 17, Ludwik Drzewicki lat 28, Antoni Bożęcki (Borzyniecki) lat 19, Jan Letarski lat 17.
góra strony
Cmentarz parafialny (przy ul. Langiewicza)
3. Mogiła powstańców 1863 roku
Busko Zdrój - mogiła powstańców 1863 r.
Przy głównej alei (pomiędzy pierwszą i drugą bramą wejściową od ul. Langiewicza) mogiła z betonowym krzyżem i płytą w ogrodzeniu z rur żeliwnych. Na płycie, wspartej o krzyż, znajduje się wyryty napis:
TU / SPOCZYWAJĄ / POWSTAŃCY / 1863 R. / KS. ANTONI MAJEWSKI / FRANC. SOKOŁOWSKI / ERAZM LAKOWSKI / JAN ZAWRYCZ / JÓZEF SKRZYŃSKI / I 20 BEZIMIENNYCH / CZEŚĆ / ICH PAMIĘCI / ZW. LEG. BUSKO 1938
Poniżej położona tablica z napisem:
KRZYŻ NA TEJ MOGILE / POŚWIĘCIŁ 21 SIERPNIA 1916 / KAPELAN PIERWSZEJ BRYGADY / LEGIONÓW POLSKICH / O. KOSMA LENCZOWSKI. / W 75-tą ROCZNICĘ / SPOŁECZEŃSTWO BUSKA.
