STRONA ARCHIWALNA   
 opracowanie: Jerzy Kowalczyk    kontakt:  tel.   41 368 57 24   e-mail:   jotka.1863@gmail.com

25 Wrzesień 2017, imieniny dziś obchodzi: Aurelia, Władysław, Kamil   
     Menu:  
Miejscowości
 K I E L C E
 A - B
 C - F
 G - J
 K
 L - M
 N - O
 P - R
 Parszów
 Pasztowa Wola (W)
 Pawłowice
 Pawłów
 Pawłów (W)
 Pełczyska
 Pętkowice
 Piasek Wielki
 Pierzchnica
 Pieskowa Skała (K)
 Pilica (S)
 Pilica (W)
 Pińczów
 Piórków
 Pobiednik Mały (K)
 Polana Langiewicza
 Policzna (W)
 Pomorzany (W)
 Poświętne (E)
 Prandocin (K)
 Proszowice (K)
 Prymusowa Wola (E)
 Przedbórz (E)
 Przybysławice
 Przysucha (W)
 Pstroszyce (K)
 Rachwałowice (K)
 Radków
 Radom (W)
 Radom_mogiły_1
 Radom_mogiły_2
 Radoszyce
 Rataje
 Rokitno (S)
 Rozniszew (W)
 Rożenek (E)
 Ruda Kościelna
 Ruszków
 Rybnica
 Ryczów (S)
 Ryczówek (K)
 Rytwiany
 S
 Ś - Ż
 Uroczystości
 Wyszukiwarka
 Literatura
 Indeksy
 Aktualizacja
 O autorze
 
     Ważne daty z powstania:  
30 wrzesnia 1863 r. - Bitwa Z. Chmieleńskiego pod Mełchowem
9 pazdziernika 1863 r. - Neuman i Junosza walczą pod Stawami
20 pazdziernika 1863 r. - Bitwa Z. Chmieleńskiego pod Oksą
20 pazdziernika 1863 r. - Bitwa Rosnera-Róży pod Rybnicą
21 pazdziernika 1863 r. - Bitwa Rosnera-Róży pod Jurkowicami
21 pazdziernika 1863 r. - Potyczka Chmieleńskiego pod Kwiliną
 
  Zapraszam do współpracy
Posiadasz dodatkowe informacje lub zdjęcia
     albo
chcesz otrzymywać informację o uzupełnieniach niniejszej prezentacji ?
 
     Zaproszenie do:  
Muzeum Historii
Kielc
 
     gmina : WĄCHOCK powiat: STARACHOWICE     

POLANA LANGIEWICZA

(wcześniej podawano pod hasłem: Obóz Langiewicza)

1. Tablica - OBÓZ LANGIEWICZA



Polana Langiewicza k/ Wąchocka


   Na śródleśnej polanie nazwanej POLANA LANGIEWICZA, na pniu sosny, zamocowana żeliwna tablica zawierająca wizerunek orła oraz napis:
OBÓZ JENERAŁA / MARIANA / LANGIEWICZA / W 1863 R / KAMIENNA - JAN WITWICKI.


   Według sygnatury - tablica została wykonana w odlewni w Skarżysku, którą w roku 1887 nabył i rozbudował Jan Witwicki.

   Gdy 20 maja 1923 roku odbywało się poświęcenie krzyża powstańców 1863 roku w Ratajach, główny inicjator uroczystości - Jan Krogulec, miejscowy leśnik, zawiózł przybyłych z Radomia weteranów 1863 roku w miejsce, gdzie było źródło i rósł dąb, w którym, jak na stołku, siedział Jenerał Marjan Langiewicz - jak to zapisał w swoim sprawozdaniu kpt. Wojdacki.
   Radomskie Koło Weteranów 1863 roku podjęło działania mające na celu utrwalenie tego miejsca. Wystosowano w tym celu list do Dyrekcji Nadleśnictwa Radomskiego, w którym czytamy:
... w Wąchocku 20-go Maja 1923 roku odbyła się wspaniała uroczystość sześćdziesięciolecia powstania Narodowego 1863 roku i poświęcenia krzyża na tę pamiątkę przez młodzież w Ratajach postawionego.
   Należący do organizacji i ruchliwy Członek Podleśny w tej wsi mieszkający Pan Jan Krogulec, weteranów będących na uroczystościach zawiózł do dębu w lasach państwowych będącego, gdzie miał szałas postawiony nasz pierwszy Dyktator MARJAN LANGIEWICZ - i miłe nam sprawiło wrażenie ogrodzenie sztachetkami i ucieszyło nas żródło bijące wciąż wodę z którego piliśmy ten płyn ożywczy i tak nam pamiętny i pożyteczny.
   Przeto my powstańcy Narodowego powstania 1863 roku pragnelibyśmy aby ...
[Władza] tę cząstkę lasu, w której byliśmy w powstaniu styczniowym, ... zabezpieczyła kopcami i niepozwoliła z tej cząstki wyrąbać drzew ....
Są dokumenty, że Dyrekcja Lasów 4 lutego 1925 r. poleciła Nadleśnictwu Wierzbnik sprawowanie opieki nad tym historycznym miejscem (AP Radom, zesp. 369).

   Kpt. Wojdacki powiadamia członków Koła:
Zawdzięczając Dyrektorowi Lasów Państwowych Pamu E. Mickiewiczowi - Obóz Generała Marjana LANGIEWICZA na prośę moją został nietylko otoczony opieką - ale pamiątkowe miejsce z historii powstania 1863 r. zostało obramowane świerkami, kwiatami i udekorowane przez drogich nam braci Leśników.
   Wybraliśmy dzień 21 maja r.b. 1925 na poświęcenie obozu i przybyć zamierzamy do Wąchocka rankiem tego dnia, aby po Mszy Świętej, w prastarym kościele, znaleźć się w obozie z delegacjami ...


   Z penetracji Stefana Derlatki w starachowickiej kronice harcerskiej wynika, że dnia 21 maja 1925 r. odbyła się w Wąchocku uroczystość zjazdu weteranów powstania 1863 roku. Po nabożeństwie w klasztorze, weterani powozami, w towarzystwie władz, duchowieństwa, wojska, harcerzy i ludności miejscowej udali się na polanę Obóz Langiewicza. Tu nastąpiło poświęcenie tablicy upamiętniającej gen. M. Langiewicza.

   Przed dębem, na którym wówczas umieszczona była tablica, wartę honorową pełnili żołnierze 72 p.p. z Radomia.
   Z zachowanych zapisów w kronice harcerskiej z tej uroczystości nie wynika jednoznacznie, czy pamiątkowa tablica była wtedy umieszczona na drzewie, czy też znajdowała się tam już wcześniej, a wówczas była tylko uroczyście poświęcona.

   Na tablicy pamiątkowej występuje nazwisko: JAN WITWICKI. Wiadomo, właściciel odlewni Kamienna - Jan Witwicki (który był powstańcem 1863 roku) zmarł w roku 1908. Jego syn, który był prawnym następcą w Kamiennej, miał na imię Kazimierz Jan. Rodzina Witwickich znana była z patriotycznej postawy oraz z troski o zachowanie powstańczych tradycji. Można przyjąć, że tabliczka została wykonana już po odzyskaniu niepodległości (czyli po śmierci Jana Witwickiego).

Uzupełnienie z lutego 2011 r.


   Szczepan Mróz (Starachowice) udostępnił zdjęcie z 1929 r, na którym leśniczy Jan Krogulec przebywa wraz ze swoją rodziną na polanie Obóz Langiewicza. Zdjęcie wykonano podczas obchodów jubileuszu nieprzerwanej, 40-letniej służby leśnej 60-cio letniego wówczas Jana Krogulca. Słabowidoczna tablica Langiewicza zamocowana była wówczas na dębie.

góra strony




2. Obelisk - OBÓZ LANGIEWICZA

   Na polanie ustawiony blok kamienny zawierający u góry tablicę z herbami Polski, Litwy i Rusi oraz znak Polski Walczącej i wyryte daty:
1863    i    1943.

   Poniżej w kamiennej płycie wykuty napis:
OBÓZ/ LANGIEWICZA / KAMIEŃ TEN / W 122 ROCZNICĘ / POWSTANIA / STYCZNIOWEGO / POŚWIĘCAJĄ ŻOŁNIERZE / AK ZGRUPOWAŃ / PARTYZANCKICH / " PONURY " / KONTYNUATORZY / TRADYCJI WALK / WOLNOŚCIOWYCH / WYKUS 1985

Stary i obecny obelisk powstańców 1863 r. na polanie Obóz Langiewicza


   Obecny pomnik został postawiono w roku 1985. Wcześniej na polanie był skromny pomnik wykonany z głazów połączonych zaprawą cementową.

   Znajduje się on obecnie obok sosny z żeliwną tablicą pamiątkową. Pozostały na nim ślady po wcześniejszej tablicy pamiątkowej - brak jest informacji kiedy był postawiony.

   Brak jest dokumentów, które mogą potwierdzić pobyt Mariana Langiewicza na tej polanie. Relacje leśnika z Rataj, Jana Krogulca, wskazują na obozowanie powstańczych oddziałów Langiewicza. Opowieści o Langiewiczu siedzącym w dębie należą raczej do wytworów fantazji. Można też stwierdzić, że kilkakrotnie przemieszczali się tędy powstańcy.

   Już przy wybuchu powstania 22/23 stycznia 1863 r. w Bodzentynie ... Powstańcy mieli polecone po spełnieniu swego zadania, poprzez wioskę Siekierno, udać się do Wąchocka lasami - podaje W. Zapałowski - Płomień (Pamiętniki z roku 1863 - 1870), czyli drogą obok polany Obóz Langiewicza.

   Opisując zgromadzenie wojsk w Wąchocku, podaje również Zapałowski: ... Jednych lokowano na kwaterach, innych w obozie na rynku lub za miastem ...

   Droga odwrotu Langiewicza z Wąchocka do Nowej Słupii prowadziła poprzez Bodzentyn, dla części oddziałów wiodła też w pobliżu tej polany.

   J. Prendowska (Moje wspomnienia) wskazuje drogę odwrotu z Wąchocka:
... jenerał ściskając mi rękę szepnął: "do Bodzentyna". ... Woźnica nie czekając powtórzenia rozkazu ruszył wąwozem ku Ratajom. ... Dalsza droga prowadziła przez Świślinę. I tą drogą leśną maszerowało część oddziałów Langiewicza (on sam dotarł do Bodzentyna poprzez Brody).

   Później, 11 czerwca 1863 r., gdy już gen. M. Langiewicz był internowany w więzieniu austriackim, w pobliskich Ratajach walczył oddział D. Czachowskiego. Możliwe, że część rozbitego oddziału mogła zebrać się na tej polanie.

   Pamięć o powstańczym obozowisku, utrwalona poprzez działania leśnika Jana Krogulca, przeprowadzone uroczystości poświęcenia obozu z udziałem weteranów 1863 roku, zamocowanie tablicy pamiątkowej, a w późniejszyn okresie: postawienie pomnika, organizowanie tu rocznicowych uroczystości dotyczących powstania styczniowego oraz umieszczenie tej nazwy na mapach turystycznych - wprowadziło na stałe pojęcie OBÓZ LANGIEWICZA.


góra strony




3. Tablica pamiątkowa

   W roku 1993, przed pomnikiem, dodano kamienny postument zawierający żeliwną tablicę z dwoma wizerunkami orła, jako godła narodowego z roku 1863 i z 1993 r.

   Pod płaskorzeźbą przedstawiającą grupę żołnierzy na tle lasu, na tablicy zawarto napis:
BŁOGOSŁAWIENI KTÓRZY ŁAKNĄ I PRAGNĄ SPRAWIEDLIWOSCI / 1863 1993 / W STO TRZYDZIESTĄ ROCZNICĘ / OBOZOWANIA POWSTAŃCZYCH / ODDZIAŁÓW GEN. MARIANA LANGIEWICZA / TEREN URZĄDZILI I NADALI POLANIE / OBECNY KSZTAŁT MIESZKAŃCY WĄCHOCKA

   Na polanę Obóz Langiewicza doprowadzają znakowane szlaki turystyczne z Wąchocka, Starachowic i Bodzentyna. Można też w pobliże dojechać leśną drogą od Wąchocka przez Rataje.

góra strony




4. Źródło LANGIEWICZA


Źródła Langiewicza w pobliżu Obozu Langiewicza

   W odległości 100 m od polany Obóz Langiewicza (szlakiem turystycznym w kierunku Wykusu, i po przekroczeniu małego strumyka, po lewej stronie dróżki, która ostro skręca w prawo) znajduje się źródło Langiewicza.

   Właściwie są to dwa źródełka, położone w bliskiej odległości od siebie. Obwity wypływ wody (zwłaszcza na wiosnę) stanowi początek stumyka.

   Według zachowanej tradycji - z tych źródełek czerpali wodę powstańcy Langiewicza w 1863 r. W wykazie miejsc pamięci narodowej, Lista XIII z 24.IX.1929 r. sporządzona przez przez Okręgową Dyrekcję Robót Publicznych w Kielcach (Muzeum Narodowe w Kielcach, sygn. H/2380) - wymieniono źródło Langiewicza, tablicę Langiewicza i dąb Langiewicza k/ Wąchocka. Dla tych obiektów sporządzono zdjęcia i przesłano je do Ministerstwa Robót Publicznych.

   Źródło Langiewicza nie posiada specjalnego oznakowania. Stanowi częste miejsce odpoczynku dla turystów wędrujących w rejon Polany Langiewicza i Wykusu.

Źródła Langiewicza w pobliżu polany Obóz Langiewicza



góra strony

ostatnia aktualizacja: 4-01-2015 , 05:27

 

 



od 11 stycznia 2005 odwiedziło nas: 3293734 osób.

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 800x600 w przeglądarce Internet Explorer