STRONA ARCHIWALNA   
 opracowanie: Jerzy Kowalczyk    kontakt:  tel.   41 368 57 24   e-mail:   jotka.1863@gmail.com

28 Maj 2017, imieniny dziś obchodzi: Augustyn, Jaromir, Wilhelm   
     Menu:  
Miejscowości
 K I E L C E
 A - B
 C - F
 G - J
 K
 L - M
 N - O
 P - R
 S
 Ś - Ż
 Świerczek
 Święta Katarzyna
 Świętomarz
 Święty Krzyż
 Tarczek
 Tarłów
 Tuczępy
 Tułkowice
 Tumlin
 Warka (W)
 Waśniów
 Wąchock
 Wełecz Stary
 Wierna Rzeka
 Wierzbica (W)
 Włoszczowa
 Wodzisław
 Wojciechowice
 Wola Szczygiełkowa
 Wolbrom (K)
 Wolica
 Wrocieryż
 Wrzos (W)
 Wysocice (K)
 Wysoki Małe
 Wysokie Koło (W)
 Występa
 Zaborze
 Zadroże (K)
 Zagnańsk
 Zalesice (W)
 Zalezianka
 Zaryszyn (K)
 Zawichost
 Zawiercie (S)
 Zborów
 Złotniki
 Złotniki (K)
 Złoty Potok (S)
 Zwoleń (W)
 Żarki (S)
 Żarnowiec (S)
 Żarnów (E)
 Żelazowice (E)
 Uroczystości
 Wyszukiwarka
 Literatura
 Indeksy
 Aktualizacja
 O autorze
 
     Ważne daty z powstania:  
1 czerwca 1863 r. - Otoczony Kononowicz rozpuścił oddział pod Grabowską Wolą
10 czerwca 1863 r. - Potyczka Czachowskiego pod Bobrzą
18 czerwca 1863 r. - Bitwa Bończy pod Górami
20 czerwca 1863 r. - Oddział Dunajewskiego rozbity pod Gacami
20 czerwca 1863 r. - Klęska oddziałów Jordana pod Komorowem
27 czerwca 1863 r. - Bitwa Oksińskiego pod Przedborzem
 
  Zapraszam do współpracy
Posiadasz dodatkowe informacje lub zdjęcia
     albo
chcesz otrzymywać informację o uzupełnieniach niniejszej prezentacji ?
 
     Zaproszenie do:  
Muzeum Historii
Kielc
 
     gmina : PAWŁÓW powiat: STARACHOWICE     

ŚWIĘTOMARZ

1. Plebania w Świętomarzy


   Plebania w Świętomarzy była miejscem zjazdu duchowieństwa diecezji sandomierskiej w dniu 29.10.1862 r., a gospodarzem był miejscowy pleban ks. Karol Bogdański.

   Już podczas wielkiej manifestacji patriotycznej w czasie odpustu na Świętym Krzyżu w dniach 14 - 15 września 1861 roku księża sandomierscy ustalili, że będą wspierać ruch patriotyczny.

   Podczas następnego odpustu na Świętym Krzyżu, we wrześniu 1862 roku, na zebraniu ok. 50 księży, zapoznano się z odezwą Komitetu Centralnego Narodowego z 1.IX.1862 r., która proklamowała tajny Rząd Narodowy. W wyniku tego spotkania ustalono wysłanie delegacji trzech księży dla przeprowadzenia wyjaśniających rozmów.

   Do Warszawy pojechali: ks. Kacper Kotkowski, proboszcz Ćmielowski, ks. Saturnin Golc, proboszcz z Sobótki oraz ks. Stanisław Świątkiewicz, proboszcz z Czyżowa.

   Dnia 29 października 1862 r. na plebanii we Świętomarzy, u ks. Karola Bogdańskiego, odbył się zjazd księży diecezji sandomierskiej. Zebrani podjęli uchwałę o podporządkowaniu się kleru sandomierskiego decyzjom Komitetu Centralnego Narodowego. Uchwała, zredagowana przez ks. Stanisława Fijałkowskiego, proboszcza parafii Kowala, określała, że każdy ksiądz będzie posłuszny organizacji, że duchowieństwo bierze na siebie obowiązek zbierania składek na rzecz Ojczyzny i organizacji. Wybrano też męża zaufania duchowieństwa, którym został ks. Kacper Kotkowski.

góra strony




2. Symboliczna mogiła powstańców 1863 r.

Przy cmentarnym murze, w pobliżu bramy wejściowej, pomiędzy dorodnymi kasztanami,
znajduje się symboliczna mogiła powstańców poległych 20 stycznia 1864 roku.

   W okresie powstania oddziały powstańcze mają potyczki w sąsiadującym Tarczku. Na terenie parafii Świętomarz w dniu 20 stycznia 1864 r. Kalita-Rębajło ma starcie z Rosjanami w lesie koło Radkowic. W walce ginie kilkunastu żołnierzy rosyjskich, jest też 7-miu poległych powstańców.

   Jak wspomina Kalita-Rębajło (Ze wspomnień krwawych walk) po potyczce
... wysłał ... z wezwaniem do wójta, aby wysłał kilku parobczaków z motykami i łopatami do wykopania grobów dla naszych ofiar i jeżeli możliwe o przywiezienie wiktuałów. Naczelnik gminy przybył z kilkunastu gospodarzami i parobkami i sprzeciwił się, aby naszych zabitych grzebano w lesie na niepoświęconej ziemi, lecz w ich wsi na cmentarzu, co też uskutecznili ...

   Ks. K. Bogdański w Świętomarzu sporządził akt zgonu nr 3 z 1864:
... Stawili się Bartłomiej Sikora lat pięćdziesiąt osiem i Marcin Sepiało lat czterdzieści liczący i oświadczyli Nam iż po bitwie wojsk Carsko-Rosyjskich z powstańcami dnia dwudziestego bieżącego miesiąca i roku [20.I.1864] w lesie za wsią Radkowice znaleziono siedmiu mężczyzn zmarłych z imion i nazwisk i pochodzenia niewiadomych i złożyli wezwanie Sądu Policji Prostej Okręgu Opatowskiego do pochowania ciał zmarłych po odbytym śledztwie ...

   Do czasów współczesnych na cmentarzu w Świętomarzy nie zachował się żaden ślad grobu powstańców. Brak jest również mogiły ks. Karola Bogdańskiego (1821 - 1881), który był przez 23 lata miejscowym proboszczem od roku 1858 r. i tu, w wieku 60 lat, zmarł w 8.01.1881 r.

   Pamięć o powstaniu narodowym 1863 roku zachowała się jednak wśród mieszkańców wioski. Zwłaszcza, że w tym dziele uczestniczyli nauczyciele. Wspomina dziś Kazimiera Staszewska z Szerzawy, która 47 lat była nauczycielką w miejscowych szkołach, jak corocznie, przed Dniem Wszystkich Świętych, uczniowie byli prowadzeni na cmentarz, i tu, na symbolicznej mogile - pomiędzy dorodnymi kasztanami przy murze cmentarnym, składali kwiaty i palili znicze w intencji poległych powstańców 1863 roku.

   Podczas prac porządkowych na cmentarzu wypalone znicze są usuwane, ta symboliczna mogiła robi się pusta i nieoznaczona. Dobrze byłoby wprowadzić trwałe oznakowanie tego miejsca.




góra strony


ostatnia aktualizacja: 18-07-2014 , 09:14

 

 



od 11 stycznia 2005 odwiedziło nas: 3168799 osób.

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 800x600 w przeglądarce Internet Explorer